Bên bảo đảm là gì?

Trong các giao dịch dân sự, đặc biệt là những giao dịch có giá trị lớn, việc đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ của các bên là vô cùng quan trọng. Một trong những hình thức đảm bảo phổ biến đó là việc có sự tham gia của bên bảo đảm. Vậy, bên bảo đảm là gì? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm bên bảo đảm và tầm quan trọng của họ.

1. Bên bảo đảm là gì?

Bên bảo đảm là Bên có nghĩa vụ hoặc người thứ ba cam kết bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự, bao gồm bên cầm cố, bên thế chấp, bên đặt cọc, bên ký cược, bên ký quỹ, bên bảo lãnh và tổ chức chính trị – xã hội tại cơ sở trong trường hợp tín chấp.

2. Giao dịch đảm bảo là gì?

Giao dịch đảm bảo là hợp đồng cầm cố, thế chấp, bảo lãnh bằng tài sản theo đó bên bảo đảm cần cam kết với bên nhận bảo đảm về việc dùng tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự. Căn cứ theo Điều 323 Bộ luật dân sự 2005 (hết hiệu lực vào ngày 01/01/2017), ta có thể hiểu rõ hơn khái niệm này như sau:

• Giao dịch đảm bảo là giao dịch dân sự do các bên thỏa thuận hoặc pháp luật đã quy định về việc thực hiện biện pháp bảo đảm quy định theo khoản 1 Điều 318 của Bộ luật dân sự 2005;
• Việc đăng ký giao dịch bảo đảm được thực hiện theo đúng quy định pháp luật về đăng ký giao dịch đảm bảo. Việc này chính là điều kiện để giao dịch đảm bảo có hiệu lực chỉ trong trường hợp pháp luật có quy định;
• Trường hợp giao dịch bảo đảm được đăng ký theo quy định của pháp luật thì giao dịch đó phải có giá trị pháp lý đối với người thứ ba kể từ thời điểm đăng ký.

Căn cứ vào Điều 292 Bộ luật dân sự 2015, các biện pháp bảo đảm đựơc thực hiện nghĩa vụ quy định gồm:

• Cầm cố tài sản;
• Thế chấp tài sản;
• Đặt cọc;
• Ký cược;
• Ký quỹ;
• Bảo lưu quyền sở hữu;
• Bảo lãnh;
• Tín chấp;
• Cầm giữ tài sản.

3. Có những hình thức bảo đảm nào?

Có nhiều hình thức bảo đảm khác nhau, tùy thuộc vào từng loại giao dịch và thỏa thuận giữa các bên. Một số hình thức bảo đảm phổ biến bao gồm: bảo lãnh, thế chấp, cầm cố, uỷ quyền…

4. Điều kiện để một bên trở thành bên bảo đảm?

Để trở thành bên bảo đảm, cá nhân hoặc tổ chức đó phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có năng lực pháp luật đầy đủ.
• Có tài sản để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ bảo đảm.
• Phải có thỏa thuận bảo đảm hợp pháp với bên chính và bên nhận bảo đảm.

5. Quyền và nghĩa vụ của bên bảo đảm?

• Quyền: Bên bảo đảm có quyền yêu cầu bên chính thực hiện nghĩa vụ để mình không phải chịu trách nhiệm.
• Nghĩa vụ: Bên bảo đảm có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ bảo đảm khi bên chính không thực hiện được nghĩa vụ của mình, trong phạm vi và theo điều kiện đã thỏa thuận.

6. Có phải đăng ký thay đổi nội dung biện pháp bảo đảm đã đăng ký khi bên bảo đảm thay đổi tên hay không?

Các trường hợp đăng ký thay đổi nội dung biện pháp bảo đảm đã đăng ký được ghi nhận tại Điều 18 Nghị định 102/2017/NÐ-CP về đăng ký biện pháp bảo đảm. Cụ thể:

“Các trường hợp đăng ký thay đổi nội dung biện pháp bảo đảm đã đăng ký

Người yêu cầu đăng ký nộp hồ sơ đăng ký thay đổi nội dung biện pháp bảo đảm đã đăng ký, nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

1. Rút bớt, bổ sung hoặc thay thế bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm theo thỏa thuận của bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm; thay đổi tên hoặc thay đổi bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm do tổ chức lại doanh nghiệp;

2. Rút bớt tài sản bảo đảm;

3. Bổ sung tài sản bảo đảm mà các bên không ký kết hợp đồng bảo đảm mới;

4. Tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai đã hình thành, trừ trường hợp tài sản bảo đảm hình thành trong tương lai là hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc tài sản bảo đảm hình thành trong tương lai là phương tiện giao thông cơ giới đã kê khai số khung khi đăng ký biện pháp bảo đảm.

Trường hợp tài sản bảo đảm là tài sản gắn liền với đất hình thành trong tương lai (bao gồm cả nhà ở hình thành trong tương lai) đã hình thành, thì thủ tục đăng ký thay đổi được thực hiện đồng thời với thủ tục chứng nhận quyền sở hữu tài sản vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;

5. Yêu cầu sửa chữa sai sót nội dung đã kê khai trong phiếu yêu cầu đăng ký;

6. Bổ sung nghĩa vụ được bảo đảm mà trong hợp đồng bảo đảm ban đầu các bên không có thỏa thuận về việc cầm cố, thế chấp tài sản để bảo đảm cho các nghĩa vụ phát sinh trong tương lai”

Như vậy, người yêu cầu đăng ký nộp hồ sơ đăng ký thay đổi nội dung biện pháp bảo đảm đã đăng ký, nếu thuộc trường hợp “thay đổi tên hoặc thay đổi bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm do tổ chức lại doanh nghiệp”.

Ngoài trường hợp này ra, những thay đổi về tên còn lại sẽ không bắt buộc phải thực hiện. Bên cạnh đó, khoản 9 Điều 16 Thông tư 07/2019/TT-BTP có ghi nhận nội dung liên quan như sau:

“Đăng ký thay đổi nội dung thế chấp đã đăng ký

…

9. Trường hợp có sự thay đổi thông tin về bên thế chấp; thay đổi thông tin về thửa đất thế chấp do dồn điền, đổi thửa, đo đạc xác định lại diện tích, kích thước thửa đất, thay đổi hiện trạng tài sản gắn liền với đất khác với thông tin trên Giấy chứng nhận thì các bên thực hiện việc xác nhận thay đổi trên Giấy chứng nhận hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận theo quy định của pháp luật đất đai mà không thực hiện việc đăng ký thay đổi nội dung thế chấp đã đăng ký. Trường hợp Giấy chứng nhận được cấp đổi thì Văn phòng đăng ký đất đai ghi lại nội dung đăng ký thế chấp vào Giấy chứng nhận mới.”

7. Câu hỏi thường gặp

Vai trò của bên bảo đảm trong một giao dịch là gì?

Vai trò của bên bảo đảm là tăng cường tính tin cậy cho giao dịch, giúp cho bên nhận bảo đảm yên tâm hơn khi giao dịch với bên chính. Bên bảo đảm như một “người bảo lãnh”, đảm bảo rằng giao dịch sẽ được thực hiện đúng như thỏa thuận.

Sự khác biệt giữa bảo lãnh và thế chấp là gì?

Đặc điểm	Bảo lãnh	Thế chấp
Bản chất	Cam kết thực hiện nghĩa vụ	Dùng tài sản đảm bảo
Tài sản bảo đảm	Không có	Có tài sản cụ thể
Trách nhiệm	Toàn bộ hoặc một phần	Trong giới hạn giá trị tài sản
Thủ tục	Đơn giản	Phức tạp hơn

Khi nào cần đến bên bảo đảm trong một giao dịch?

Bên bảo đảm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự thành công của một giao dịch, đặc biệt là trong các giao dịch có giá trị lớn hoặc mang tính rủi ro cao.

Hy vọng qua bài viết, Luật sư ACC đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về Bên bảo đảm là gì? Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Luật sư ACC nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.