Chi phí giám định tư pháp luôn là mối quan tâm hàng đầu của các cá nhân, tổ chức khi tham gia tố tụng, bởi đây là khoản tài chính không nhỏ ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định khởi kiện hay yêu cầu giải quyết vụ việc. Việc hiểu rõ các quy định về khoản chi này giúp các bên chủ động hơn trong quá trình bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành về vấn đề này, cùng Luật sư ACC đi sâu vào từng khía cạnh cụ thể.
Nội dung bài viết
1. Chi phí giám định tư pháp được quy định như thế nào?
Theo Điều 40 Luật Giám định tư pháp 2025, chi phí giám định tư pháp bao gồm một hoặc một số khoản chi phí được xác định theo pháp luật về chi phí tố tụng. Việc thanh toán chi phí giám định, giám định lại và giám định bổ sung được thực hiện theo pháp luật về chi phí tố tụng và pháp luật về ngân sách nhà nước.
Theo Điều 35 Nghị định 177/2026/NĐ-CP, đối với lĩnh vực có tổ chức giám định tư pháp công lập, việc dự toán, thanh toán và quyết toán chi phí được thực hiện trên cơ sở định mức chi phí do cơ quan có thẩm quyền quản lý chuyên môn quy định và yêu cầu thực tế. Đối với lĩnh vực khác, chi phí được xác định trên cơ sở chi phí thực tế phát sinh, pháp luật về chi phí tố tụng và các quy định pháp luật có liên quan.
Các khoản chi cụ thể vì vậy có thể bao gồm chi phí phục vụ trực tiếp cho hoạt động giám định, vật tư, thiết bị, nhân lực, đi lại và những khoản chi cần thiết khác tùy từng lĩnh vực, nội dung giám định. Không có một mức chi phí chung áp dụng cho mọi trường hợp.
2. Trách nhiệm tạm ứng và thanh toán chi phí giám định
Việc tạm ứng và thanh toán chi phí giám định tư pháp được thực hiện theo cơ quan trưng cầu, người yêu cầu và loại vụ việc cụ thể. Theo Điều 40 Luật Giám định tư pháp 2025, cơ quan trưng cầu có trách nhiệm lập dự toán, chi trả chi phí khi trưng cầu tổ chức, cá nhân thực hiện giám định mà không được ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động.
Trong tố tụng hình sự, theo Điều 42 và Điều 43 Pháp lệnh Chi phí tố tụng đã được sửa đổi năm 2026, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu giám định không phải nộp tiền tạm ứng khi trưng cầu tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc trường hợp được ngân sách bảo đảm kinh phí theo quy định. Khi trưng cầu tổ chức, cá nhân thực hiện giám định không thuộc trường hợp này, cơ quan trưng cầu có trách nhiệm nộp tiền tạm ứng và chi trả chi phí theo quy định.
Trường hợp người tham gia tố tụng tự yêu cầu giám định thì nghĩa vụ tạm ứng, thanh toán chi phí được xác định theo pháp luật tố tụng tương ứng. Chẳng hạn, trong vụ án dân sự, người yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định phải nộp tiền tạm ứng chi phí, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
3. Mức chi phí giám định và các trường hợp miễn, giảm
Mức chi phí giám định tư pháp không được ấn định bằng một con số chung mà phụ thuộc vào lĩnh vực giám định, nội dung công việc, định mức chi phí và chi phí thực tế phát sinh. Theo Điều 35 Nghị định 177/2026/NĐ-CP, việc tính, dự toán, thanh toán và quyết toán phải căn cứ vào định mức chi phí hoặc chi phí thực tế theo từng trường hợp.
Đối với việc miễn, giảm tiền tạm ứng chi phí giám định trong tố tụng, việc xem xét được thực hiện theo pháp luật về chi phí tố tụng và pháp luật tố tụng tương ứng. Do đó, không phải mọi trường hợp thuộc hộ nghèo, người có công, người khuyết tật hoặc có hoàn cảnh khó khăn đều đương nhiên được miễn, giảm chi phí giám định; việc miễn, giảm phải căn cứ vào điều kiện và thủ tục được pháp luật quy định.
Đối với vụ án dân sự, hành chính, nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng và chịu chi phí giám định được xác định theo quy định tố tụng tương ứng. Trường hợp người đã nộp tiền tạm ứng không phải là người chịu chi phí thì người phải chịu chi phí theo quyết định của Tòa án có trách nhiệm hoàn trả khoản tiền này.
4. Quy trình thanh toán chi phí giám định tư pháp
Việc thanh toán chi phí giám định tư pháp được thực hiện tùy theo cơ quan trưng cầu hoặc người yêu cầu và loại vụ việc. Có thể khái quát các bước cơ bản như sau:
Bước 1: Xác định và lập dự toán chi phí giám định
Tổ chức hoặc người thực hiện giám định xác định chi phí trên cơ sở nội dung, phạm vi và yêu cầu thực tế của việc giám định. Đối với lĩnh vực có định mức chi phí, việc dự toán căn cứ vào định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định; trường hợp chưa có định mức thì căn cứ chi phí thực tế phát sinh theo quy định.
Bước 2: Thông báo và thực hiện tạm ứng chi phí
Khi thuộc trường hợp phải tạm ứng, tổ chức hoặc người thực hiện giám định thông báo cho chủ thể có trách nhiệm về số tiền, thời hạn và phương thức nộp. Trong tố tụng hình sự, cơ quan trưng cầu thực hiện việc nộp tiền tạm ứng theo thông báo khi trưng cầu tổ chức, cá nhân không thuộc trường hợp được ngân sách bảo đảm kinh phí.
Bước 3: Tiến hành giám định và phát sinh chi phí thực tế
Sau khi hoàn tất việc tạm ứng theo quy định, tổ chức hoặc người giám định thực hiện công việc theo nội dung trưng cầu, yêu cầu. Các khoản chi phí phát sinh phải được xác định, quản lý và thanh toán theo định mức hoặc chi phí thực tế phù hợp với quy định pháp luật.
Bước 4: Thanh toán và quyết toán chi phí
Sau khi hoàn thành việc giám định, chi phí được thanh toán, quyết toán theo quy định về chi phí tố tụng, ngân sách nhà nước và quy định chuyên ngành. Trường hợp số tiền tạm ứng khác với chi phí thực tế, khoản chênh lệch được xử lý theo quy định áp dụng đối với từng loại tố tụng và từng trường hợp cụ thể.
5. Câu hỏi thường gặp
Ai là người chịu trách nhiệm thanh toán chi phí giám định tư pháp trong vụ án hình sự?
Trong vụ án hình sự, trách nhiệm tạm ứng và chi trả chi phí giám định tư pháp được xác định theo Điều 42, Điều 43 Pháp lệnh Chi phí tố tụng đã được sửa đổi năm 2026. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu giám định có trách nhiệm chi trả trong trường hợp pháp luật quy định; một số trường hợp đặc biệt như vụ án được khởi tố theo yêu cầu của bị hại có quy định riêng về trách nhiệm hoàn trả chi phí.
Chi phí giám định tư pháp có được hoàn trả nếu kết quả giám định không đúng như yêu cầu không?
Việc hoàn trả tiền tạm ứng hoặc chịu chi phí không được xác định đơn thuần dựa vào việc kết quả giám định có đúng với mong muốn của người yêu cầu hay không. Đối với từng loại tố tụng, pháp luật quy định cụ thể chủ thể phải chịu chi phí dựa trên kết quả giám định và kết quả giải quyết vụ việc; trường hợp có sai phạm của người thực hiện giám định thì trách nhiệm liên quan được xem xét theo quy định pháp luật.
Thời hạn thanh toán chi phí giám định tư pháp là bao lâu?
Pháp luật hiện hành không quy định một thời hạn chung là 15 ngày làm việc cho mọi trường hợp thanh toán chi phí giám định tư pháp. Việc thanh toán, quyết toán được thực hiện theo pháp luật về chi phí tố tụng, ngân sách nhà nước và quy định áp dụng đối với từng lĩnh vực, từng loại vụ việc.
Chi phí giám định tư pháp là một vấn đề pháp lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quá trình tố tụng. Việc nắm vững các quy định về chi phí này giúp các cá nhân, tổ chức chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến lĩnh vực này, hãy liên hệ Luật sư ACC để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho bạn.
