Giải quyết tranh chấp lao động tập thể đóng vai trò then chốt trong việc duy trì quan hệ lao động ổn định và bảo vệ quyền lợi tập thể của người lao động tại doanh nghiệp. Thủ tục này giúp các bên giải quyết mâu thuẫn một cách có hệ thống, tránh ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Hiểu rõ quy trình theo quy định pháp luật sẽ hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động ứng phó hiệu quả. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu chi tiết.
Nội dung bài viết
1. Trình tự giải quyết tranh chấp lao động tập thể theo quy định
Theo Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động tập thể gồm tranh chấp lao động tập thể về quyền và tranh chấp lao động tập thể về lợi ích. Tùy từng loại tranh chấp, pháp luật quy định phương thức giải quyết khác nhau thông qua hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động hoặc các biện pháp tiếp theo theo quy định.
Bước 1: Hòa giải viên lao động giải quyết tranh chấp
Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở hoặc người sử dụng lao động có quyền yêu cầu hòa giải viên lao động giải quyết tranh chấp lao động tập thể.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu, hòa giải viên lao động phải kết thúc việc hòa giải. Hòa giải viên có trách nhiệm tổ chức phiên họp, hỗ trợ các bên trao đổi, đưa ra phương án giải quyết và lập biên bản hòa giải theo quy định.
Bước 2: Yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết
Trường hợp hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải mà không được giải quyết, các bên có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động xem xét giải quyết tranh chấp theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu, Hội đồng trọng tài lao động phải thành lập Ban trọng tài lao động. Ban trọng tài có trách nhiệm xem xét vụ việc và ra quyết định giải quyết tranh chấp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày được thành lập.
Bước 3: Thực hiện quyền đình công hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo từng loại tranh chấp
Đối với tranh chấp lao động tập thể về quyền, trường hợp không được giải quyết theo quy định, các bên có thể yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền xem xét giải quyết.
Đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích, nếu hòa giải không thành hoặc hết thời hạn giải quyết của Hội đồng trọng tài lao động mà không đạt kết quả, tổ chức đại diện người lao động có quyền tiến hành thủ tục đình công theo quy định pháp luật. Loại tranh chấp này không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân.
2. Điều kiện để giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Tranh chấp lao động tập thể phát sinh giữa một hoặc nhiều tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở với người sử dụng lao động liên quan đến quyền, nghĩa vụ hoặc lợi ích trong quan hệ lao động.
Các bên cần xác định đúng loại tranh chấp:
- Tranh chấp lao động tập thể về quyền: phát sinh do việc thực hiện không đúng quyền, nghĩa vụ đã được pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc thỏa thuận hợp pháp quy định.
- Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích: phát sinh trong quá trình thương lượng nhằm xác lập điều kiện lao động mới so với quy định hiện có.
Việc xác định đúng loại tranh chấp giúp các bên lựa chọn đúng phương thức giải quyết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
3. Quyền và nghĩa vụ của các bên khi giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp, tham gia quá trình hòa giải, trọng tài và thực hiện các quyền khác theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Người sử dụng lao động có quyền trình bày ý kiến, cung cấp tài liệu, chứng cứ và tham gia các bước giải quyết tranh chấp theo quy định.
Các bên có nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực, phối hợp trong quá trình giải quyết và thực hiện đúng thỏa thuận, quyết định có hiệu lực nhằm duy trì quan hệ lao động ổn định.
4. Một số lưu ý khi giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Khi phát sinh tranh chấp, các bên cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu như thỏa ước lao động tập thể, biên bản thương lượng, tài liệu chứng minh quyền lợi bị ảnh hưởng và các chứng cứ liên quan.
Việc ưu tiên đối thoại, thương lượng và hòa giải giúp hạn chế chi phí, thời gian và giảm nguy cơ tranh chấp kéo dài.
Đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích, tổ chức đại diện người lao động cần tuân thủ đúng trình tự đình công theo pháp luật. Không được đình công trong thời gian tranh chấp đang được hòa giải viên lao động hoặc Hội đồng trọng tài lao động giải quyết theo quy định.
5. Câu hỏi thường gặp
Tranh chấp lao động tập thể về quyền và tranh chấp lao động tập thể về lợi ích khác nhau như thế nào?
Trả lời: Tranh chấp lao động tập thể về quyền phát sinh từ việc thực hiện không đúng quyền, nghĩa vụ đã được pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc thỏa thuận hợp pháp quy định. Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích phát sinh khi các bên yêu cầu xác lập điều kiện lao động mới trong quá trình thương lượng tập thể.
Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong thời hạn bao lâu?
Trả lời: Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu, Hội đồng trọng tài lao động phải thành lập Ban trọng tài lao động. Ban trọng tài phải ra quyết định giải quyết tranh chấp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày được thành lập theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Tổ chức đại diện người lao động có được đình công trong quá trình giải quyết tranh chấp không?
Trả lời: Tổ chức đại diện người lao động chỉ được tiến hành đình công đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích sau khi đã thực hiện đúng trình tự giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, không được đình công khi tranh chấp đang được hòa giải viên lao động hoặc Hội đồng trọng tài lao động giải quyết theo Điều 195 Bộ luật Lao động 2019.
Giải quyết tranh chấp lao động tập thể cần được thực hiện đúng quy định để đảm bảo công bằng và ổn định môi trường lao động. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình này, hãy liên hệ Luật sư ACC để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời.
