Khiếu nại bản quyền là thủ tục pháp lý quan trọng giúp tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả bảo vệ tác phẩm của mình trước hành vi xâm phạm. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ ngăn chặn thiệt hại mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp được tôn trọng. Thủ tục này ngày càng được nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm trong bối cảnh sáng tạo nội dung số phát triển mạnh. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu chi tiết để nắm rõ cách bảo vệ quyền lợi.
Nội dung bài viết
1. Khiếu nại bản quyền là gì?
Khiếu nại bản quyền thường được dùng để chỉ việc tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả phản ánh và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả. Tuy nhiên, Luật Sở hữu trí tuệ không quy định một thủ tục độc lập có tên là “khiếu nại bản quyền”. Theo khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân vi phạm chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính, bồi thường thiệt hại; đồng thời có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hoặc khởi kiện ra Tòa án, trọng tài.
Đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, chủ thể quyền có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý theo Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ. Tùy tính chất vụ việc, việc bảo vệ quyền có thể được thực hiện bằng biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình sự theo quy định pháp luật.
2. Khi nào được yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm bản quyền?
Chủ thể quyền có thể yêu cầu xử lý khi có căn cứ cho rằng quyền tác giả hoặc quyền liên quan của mình đang bị xâm phạm. Các hành vi xâm phạm được xác định theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, trong đó có những hành vi xâm phạm quyền nhân thân, quyền tài sản của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.
Theo Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền có thể yêu cầu bên vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại; đồng thời yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý. Trường hợp hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính thì có thể áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả theo Điều 211 và Điều 214 Luật Sở hữu trí tuệ.
3. Thủ tục yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm bản quyền
Việc yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ và văn bản hướng dẫn.
Bước 1: Chuẩn bị chứng cứ
Người yêu cầu cần chuẩn bị tài liệu chứng minh mình là chủ thể quyền và chứng cứ về hành vi xâm phạm. Có thể sử dụng bản gốc hoặc bản sao hợp pháp tác phẩm, tài liệu liên quan đến quyền tác giả, hình ảnh, bản ghi, thông tin về hành vi sử dụng trái phép và các chứng cứ khác.
Bước 2: Lập đơn yêu cầu xử lý
Theo Điều 75 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đơn yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan phải có các thông tin chủ yếu như ngày lập đơn, thông tin người yêu cầu, cơ quan nhận đơn, thông tin về người bị yêu cầu xử lý, nội dung hành vi xâm phạm và yêu cầu xử lý.
Bước 3: Gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền
Đơn được gửi đến cơ quan có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm theo Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ. Người yêu cầu cần xác định đúng thẩm quyền để tránh việc hồ sơ phải chuyển hoặc hướng dẫn sang cơ quan khác.
Bước 4: Bổ sung hồ sơ và theo dõi kết quả
Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, người yêu cầu thực hiện bổ sung tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của cơ quan xử lý. Cơ quan có thẩm quyền xem xét căn cứ và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp nếu xác định có hành vi xâm phạm.
4. Hình thức xử lý hành vi xâm phạm bản quyền
Tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, việc xâm phạm quyền tác giả có thể được xử lý bằng nhiều biện pháp khác nhau. Theo Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ, Tòa án có thể áp dụng các biện pháp dân sự như buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, buộc xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.
Đối với hành vi vi phạm hành chính, Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ quy định các trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính; Điều 214 quy định hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, trong đó có cảnh cáo, phạt tiền và buộc chấm dứt hành vi xâm phạm. Nếu hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì có thể bị xử lý hình sự theo Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ.
5. Câu hỏi thường gặp
Khiếu nại bản quyền nộp ở đâu?
Trả lời: Nếu yêu cầu cơ quan nhà nước xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, người yêu cầu phải gửi hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xử lý xâm phạm theo Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ. Việc xác định cơ quan cụ thể phụ thuộc vào tính chất và biện pháp xử lý được yêu cầu, nên không phải trường hợp nào cũng nộp tại một cơ quan duy nhất.
Khiếu nại bản quyền cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
Trả lời: Người yêu cầu nên chuẩn bị tài liệu chứng minh quyền đối với tác phẩm, chứng cứ về hành vi xâm phạm và đơn yêu cầu xử lý. Theo Điều 75 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đơn phải thể hiện các thông tin chủ yếu về người yêu cầu, người bị yêu cầu xử lý, hành vi xâm phạm và yêu cầu cụ thể.
Có thể yêu cầu bồi thường khi bị xâm phạm bản quyền không?
Trả lời: Có. Theo Điều 198 và Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ, chủ thể quyền có thể yêu cầu bên xâm phạm bồi thường thiệt hại; trường hợp yêu cầu Tòa án giải quyết, việc bồi thường được xem xét theo quy định về trách nhiệm dân sự và thiệt hại do hành vi xâm phạm gây ra.
Khiếu nại bản quyền là công cụ hiệu quả để bảo vệ quyền tác giả trong môi trường số hiện nay. Để được hỗ trợ chuyên sâu và thực hiện thủ tục nhanh chóng, hãy liên hệ Luật sư ACC ngay hôm nay.
