Khiếu nại thi hành án dân sự là quyền cơ bản giúp các bên liên quan bảo vệ lợi ích hợp pháp khi cơ quan thi hành án có quyết định hoặc hành vi không đúng quy định. Thủ tục này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính công bằng và minh bạch của quá trình thi hành án dân sự. Việc hiểu rõ về khiếu nại thi hành án dân sự giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu chi tiết vấn đề này.
Nội dung bài viết
1. Khiếu nại thi hành án dân sự là gì?
Khiếu nại thi hành án dân sự là việc đương sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan yêu cầu xem xét lại quyết định, hành vi của người có thẩm quyền trong quá trình thi hành án dân sự khi cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Theo khoản 1 Điều 96 Luật Thi hành án dân sự 2025, đương sự có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự, Chấp hành viên, Trưởng văn phòng thi hành án dân sự, Thừa hành viên về thi hành án dân sự nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng có quyền khiếu nại đối với các quyết định, hành vi nêu trên nếu chúng trái pháp luật và xâm phạm trực tiếp quyền, lợi ích hợp pháp của họ.
Ví dụ, người phải thi hành án cho rằng Chấp hành viên kê biên tài sản thuộc quyền sở hữu của mình không đúng quy định thì có thể khiếu nại quyết định hoặc hành vi kê biên đó nếu có căn cứ chứng minh quyền lợi bị xâm phạm.
2. Ai có quyền khiếu nại thi hành án dân sự?
Theo Điều 96 Luật Thi hành án dân sự 2025, chủ thể có quyền khiếu nại gồm đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Trong đó, theo Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2025, đương sự là người được thi hành án và người phải thi hành án. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức, cá nhân phát sinh quyền, nghĩa vụ trong quá trình tổ chức thi hành án.
Như vậy, không phải bất kỳ cá nhân, tổ chức nào cũng có quyền khiếu nại về thi hành án dân sự. Người khiếu nại phải có quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại.
Người khiếu nại có thể tự mình thực hiện hoặc thông qua người đại diện hợp pháp. Ngoài ra, theo Điều 99 Luật Thi hành án dân sự 2025, người khiếu nại có quyền nhờ luật sư hoặc trợ giúp viên pháp lý tư vấn trong quá trình khiếu nại.
3. Thời hiệu khiếu nại thi hành án dân sự là bao lâu?
Thời hiệu khiếu nại thi hành án dân sự được quy định cụ thể tại khoản 2 Điều 96 Luật Thi hành án dân sự 2025, tùy thuộc vào quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại.
Cụ thể:
- Đối với quyết định, hành vi về thi hành án trước khi có quyết định áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế: thời hiệu khiếu nại lần đầu là 15 ngày kể từ ngày được thông báo hợp lệ quyết định hoặc biết được hành vi.
- Đối với quyết định, hành vi về áp dụng biện pháp bảo đảm: thời hiệu là 10 ngày kể từ ngày được thông báo hợp lệ quyết định hoặc biết được hành vi.
- Đối với quyết định, hành vi về áp dụng biện pháp cưỡng chế và sau khi có quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế: thời hiệu là 30 ngày kể từ ngày được thông báo hợp lệ quyết định hoặc biết được hành vi.
Nếu khiếu nại lần hai, khoản 3 Điều 96 quy định thời hiệu là 15 ngày kể từ ngày được thông báo hợp lệ quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu.
Trường hợp do tình trạng khẩn cấp, trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng mà người khiếu nại không thể thực hiện quyền khiếu nại đúng thời hiệu thì khoảng thời gian xảy ra các sự kiện này không tính vào thời hiệu theo khoản 4 Điều 96.
4. Khiếu nại thi hành án dân sự được giải quyết như thế nào?
Sau khi nhận được khiếu nại, cơ quan, người có thẩm quyền sẽ xem xét điều kiện thụ lý và giải quyết theo trình tự được Luật Thi hành án dân sự 2025 quy định.
Theo Điều 97 Luật Thi hành án dân sự 2025, một số trường hợp không được thụ lý giải quyết, trong đó có trường hợp quyết định, hành vi bị khiếu nại không liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại. Vì vậy, người khiếu nại cần xác định rõ quyết định hoặc hành vi nào ảnh hưởng đến quyền lợi của mình và cung cấp căn cứ chứng minh.
Trong quá trình giải quyết, người khiếu nại có quyền đưa ra chứng cứ, giải trình ý kiến về chứng cứ và được nhận các văn bản liên quan đến quá trình giải quyết theo Điều 99 Luật Thi hành án dân sự 2025. Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm xem xét nội dung, chứng cứ và ban hành quyết định giải quyết theo thẩm quyền.
Trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu và thuộc trường hợp được khiếu nại tiếp, người khiếu nại có thể thực hiện khiếu nại lần hai theo quy định của Luật.
5. Câu hỏi thường gặp
Khiếu nại thi hành án dân sự có phải lúc nào cũng có thời hiệu 15 ngày không?
Không. Theo khoản 2 Điều 96 Luật Thi hành án dân sự 2025, thời hiệu khiếu nại phụ thuộc vào nội dung bị khiếu nại. Khiếu nại trước khi áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế là 15 ngày; khiếu nại về biện pháp bảo đảm là 10 ngày; còn khiếu nại về biện pháp cưỡng chế và sau khi có quyết định cưỡng chế là 30 ngày.
Ai có quyền khiếu nại quyết định của Chấp hành viên?
Theo khoản 1 Điều 96 Luật Thi hành án dân sự 2025, đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền khiếu nại quyết định, hành vi của Chấp hành viên nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Có được nhờ luật sư thực hiện khiếu nại thi hành án dân sự không?
Có. Theo Điều 99 Luật Thi hành án dân sự 2025, người khiếu nại có quyền tự mình khiếu nại hoặc thông qua người đại diện hợp pháp; đồng thời có quyền nhờ luật sư giúp đỡ, tư vấn pháp luật trong quá trình khiếu nại.
Khiếu nại thi hành án dân sự là công cụ pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi của các bên trong quá trình thi hành án. Việc nắm rõ quy định và thực hiện đúng thủ tục sẽ mang lại hiệu quả cao hơn cho người dân. Để được hỗ trợ chi tiết và chuyên sâu, hãy liên hệ Luật sư ACC ngay hôm nay để được tư vấn kịp thời.
