Lấy lời khai của đương sự trong tố tụng dân sự là thủ tục quan trọng giúp Tòa án thu thập chứng cứ, làm rõ sự thật trong vụ án dân sự. Thủ tục này được thực hiện theo quy định chặt chẽ của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Việc nắm rõ các quy định giúp đương sự chủ động tham gia tố tụng hiệu quả cùng Luật sư ACC.
Nội dung bài viết
1. Quy định về lấy lời khai của đương sự trong tố tụng dân sự mới
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc lấy lời khai của đương sự được thực hiện để thu thập thông tin liên quan đến vụ án. Thẩm phán hoặc Thư ký Tòa án có thẩm quyền thực hiện thủ tục này tại trụ sở Tòa án hoặc địa điểm khác khi cần thiết. Đương sự có quyền được thông báo trước về thời gian, địa điểm lấy lời khai và được giải thích quyền, nghĩa vụ của mình. Lời khai phải được ghi thành biên bản, có chữ ký của người khai, người lấy lời khai và người chứng kiến nếu có.
Quy định này đảm bảo tính khách quan, minh bạch và ngăn ngừa việc ép buộc hoặc khai man. Đương sự được quyền yêu cầu sửa chữa, bổ sung biên bản nếu phát hiện sai sót. Trong trường hợp đương sự không biết chữ, biên bản phải có người làm chứng ký xác nhận. Các quy định này áp dụng thống nhất cho cả nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.
2. Quyền và nghĩa vụ của đương sự khi cung cấp lời khai
Đương sự có quyền im lặng đối với những câu hỏi không liên quan đến vụ án và được bảo vệ nếu lời khai có thể gây bất lợi cho mình. Họ có nghĩa vụ cung cấp lời khai trung thực, đầy đủ theo yêu cầu của Tòa án. Việc từ chối cung cấp lời khai không có lý do chính đáng có thể bị Tòa án áp dụng biện pháp xử lý theo quy định. Đương sự được quyền nhờ luật sư tham gia cùng trong quá trình lấy lời khai để bảo vệ quyền lợi.
Biên bản lấy lời khai phải được đọc lại cho đương sự nghe trước khi ký. Nếu đương sự là người chưa thành niên hoặc mất năng lực hành vi dân sự, việc lấy lời khai phải có người đại diện hợp pháp tham gia. Những quyền này giúp cân bằng giữa nghĩa vụ tố tụng và bảo vệ quyền con người trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự.
3. Hậu quả pháp lý khi đương sự khai báo không trung thực
Nếu đương sự cố ý khai sai sự thật, Tòa án có thể không chấp nhận lời khai đó làm chứng cứ. Hành vi khai man có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ. Lời khai không trung thực còn ảnh hưởng đến việc chứng minh các tình tiết của vụ án, dẫn đến phán quyết không có lợi cho bên khai báo. Tòa án sẽ đối chiếu lời khai với các chứng cứ khác để xác định giá trị pháp lý.
Trong trường hợp đương sự rút lại lời khai trước khi kết thúc phiên tòa, Tòa án xem xét lý do và quyết định có chấp nhận hay không. Việc tuân thủ quy định về lời khai giúp tránh các rủi ro pháp lý không đáng có và góp phần giải quyết vụ án đúng pháp luật.
4. Những điểm cần lưu ý khi tham gia lấy lời khai của đương sự
Đương sự nên chuẩn bị trước các tài liệu, chứng cứ liên quan để hỗ trợ lời khai. Nên yêu cầu Tòa án giải thích rõ các câu hỏi nếu chưa hiểu. Việc ghi chép lại nội dung biên bản ngay sau khi lấy lời khai là cần thiết để kiểm tra tính chính xác.
Nếu có dấu hiệu ép buộc hoặc vi phạm thủ tục, đương sự có quyền khiếu nại ngay với Chánh án Tòa án. Lời khai được thực hiện ngoài giờ hành chính hoặc tại địa điểm khác phải có sự đồng ý của đương sự. Các lưu ý này giúp đương sự bảo vệ quyền lợi và tham gia tố tụng một cách chủ động, hiệu quả.
5. Câu hỏi thường gặp
Lấy lời khai của đương sự trong tố tụng dân sự được thực hiện ở đâu?
Thủ tục chủ yếu diễn ra tại trụ sở Tòa án nơi thụ lý vụ án. Trong trường hợp đặc biệt, Thẩm phán có thể quyết định lấy lời khai tại nơi cư trú của đương sự hoặc địa điểm khác phù hợp với quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Việc này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đương sự tham gia.
Đương sự có được nhờ luật sư tham gia khi lấy lời khai không?
Đương sự hoàn toàn có quyền mời luật sư tham gia cùng trong quá trình lấy lời khai. Luật sư sẽ hỗ trợ giải thích quyền lợi, kiểm tra tính hợp pháp của thủ tục và giúp đương sự trình bày lời khai rõ ràng, chính xác theo quy định pháp luật.
Biên bản lấy lời khai có thể sửa đổi sau khi ký không?
Sau khi ký biên bản, đương sự vẫn có quyền yêu cầu sửa chữa, bổ sung nếu phát hiện sai sót hoặc thiếu sót. Yêu cầu này phải được thực hiện trước khi Tòa án đưa ra phán quyết và được ghi nhận vào hồ sơ vụ án theo đúng trình tự tố tụng.
Lấy lời khai của đương sự trong tố tụng dân sự là thủ tục then chốt giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong quá trình tố tụng. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện đúng quy định, hãy liên hệ Luật sư ACC ngay hôm nay để nhận giải pháp pháp lý phù hợp và hiệu quả.
