Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động khi xảy ra mâu thuẫn. Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giúp các bên giải quyết tranh chấp nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và duy trì môi trường làm việc ổn định. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành để người đọc nắm rõ quy trình áp dụng. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này.
Nội dung bài viết
1. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động theo quy định
Bộ luật Lao động 2019 quy định thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động thuộc về nhiều chủ thể khác nhau tùy theo tính chất, loại tranh chấp và lựa chọn của các bên. Các chủ thể có thẩm quyền bao gồm hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động và Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
Đối với tranh chấp lao động cá nhân, các bên có thể yêu cầu hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án nhân dân giải quyết theo điều kiện, trình tự pháp luật quy định. Đối với tranh chấp lao động tập thể, việc giải quyết có thể được thực hiện thông qua hòa giải viên lao động, Hội đồng trọng tài lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền khác tùy từng loại tranh chấp.
Việc phân định rõ thẩm quyền giúp các bên xác định đúng nơi giải quyết, hạn chế tình trạng gửi đơn không đúng cơ quan và bảo đảm quyền lợi hợp pháp trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
2. Thẩm quyền của hòa giải viên lao động
Hòa giải viên lao động là một trong những chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động theo quy định của Bộ luật Lao động 2019. Khi nhận được yêu cầu, hòa giải viên lao động có trách nhiệm tiến hành hòa giải nhằm giúp các bên tự thỏa thuận, giải quyết mâu thuẫn trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của nhau.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hòa giải, hòa giải viên lao động phải kết thúc việc hòa giải theo quy định pháp luật. Nếu các bên đạt được thỏa thuận, hòa giải viên lập biên bản hòa giải thành và các bên có trách nhiệm thực hiện nội dung đã thống nhất.
Trường hợp hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải mà hòa giải viên không tiến hành hòa giải, các bên có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết theo quy định.
3. Thẩm quyền của Hội đồng trọng tài lao động
Hội đồng trọng tài lao động có thẩm quyền giải quyết nhiều loại tranh chấp lao động theo Bộ luật Lao động 2019, bao gồm tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể về quyền và tranh chấp lao động tập thể về lợi ích theo từng trường hợp luật định.
Đối với tranh chấp lao động cá nhân, các bên có thể lựa chọn yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết trong những trường hợp thuộc phạm vi pháp luật cho phép. Đối với tranh chấp lao động tập thể về quyền và tranh chấp lao động tập thể về lợi ích, Hội đồng trọng tài lao động có trách nhiệm xem xét, thành lập Ban trọng tài lao động để giải quyết theo trình tự quy định.
Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp, Hội đồng trọng tài lao động phải thành lập Ban trọng tài lao động. Sau khi được thành lập, Ban trọng tài lao động có trách nhiệm xem xét vụ việc và ra quyết định giải quyết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thành lập.
4. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân
Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp lao động thuộc phạm vi được pháp luật quy định khi các bên không thể giải quyết bằng thương lượng, hòa giải hoặc lựa chọn phương thức khác.
Theo Bộ luật Lao động 2019 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án có thẩm quyền giải quyết nhiều loại tranh chấp lao động như tranh chấp về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, bồi thường thiệt hại, quyền và nghĩa vụ phát sinh từ quan hệ lao động.
Một số tranh chấp lao động cá nhân được quyền khởi kiện trực tiếp tại Tòa án mà không bắt buộc phải qua hòa giải viên lao động. Khi thụ lý vụ án, Tòa án sẽ xem xét hồ sơ, chứng cứ và áp dụng quy định pháp luật để đưa ra bản án, quyết định theo trình tự tố tụng.
Bản án, quyết định của Tòa án được thi hành theo quy định của pháp luật về tố tụng và thi hành án, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên trong tranh chấp.
5. Câu hỏi thường gặp
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân thuộc về cơ quan nào trước tiên?
Theo Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động cá nhân có thể thuộc thẩm quyền giải quyết của hòa giải viên lao động trong các trường hợp luật định. Ngoài ra, một số tranh chấp như tranh chấp về xử lý kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động có thể được khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
Thời hạn giải quyết tranh chấp lao động tại Hội đồng trọng tài lao động là bao lâu?
Theo Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp, Hội đồng trọng tài lao động phải thành lập Ban trọng tài lao động. Sau khi được thành lập, Ban trọng tài lao động phải ra quyết định giải quyết tranh chấp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thành lập.
Có thể khởi kiện trực tiếp ra Tòa án mà không qua hòa giải không?
Có. Bộ luật Lao động 2019 quy định một số trường hợp tranh chấp lao động cá nhân được quyền khởi kiện trực tiếp tại Tòa án mà không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động. Các bên cần xác định đúng loại tranh chấp để lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp.
Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cần được xác định chính xác ngay từ đầu để tránh lãng phí thời gian và chi phí. Việc nắm rõ quy định giúp các bên lựa chọn phương án phù hợp nhất. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định cơ quan có thẩm quyền hoặc cần hỗ trợ soạn thảo hồ sơ, hãy liên hệ Luật sư ACC để được tư vấn chi tiết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
