Thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự là giai đoạn mở đầu quan trọng, đặt nền tảng cho toàn bộ quá trình xét xử tại Tòa án. Việc nắm vững quy định pháp luật về trình tự, thủ tục này giúp đương sự bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chủ động tham gia phiên tòa một cách hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 về vấn đề này, cùng Luật sư ACC tìm hiểu ngay.
Nội dung bài viết
1. Thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự
Thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự được quy định tại Điều 239 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Bước 1: Công tác chuẩn bị
Thư ký phổ biến nội quy phiên tòa, kiểm tra danh sách người được triệu tập, xác định lý do vắng mặt nếu có và ổn định vị trí ngồi của mọi người trong phòng xử án.
Bước 2: Hội đồng xét xử vào phòng xử án.
Mọi người đứng dậy chào. Chủ tọa phiên tòa tuyên bố khai mạc và đọc toàn văn hoặc tóm tắt quyết định đưa vụ án ra xét xử, nêu rõ nội dung vụ án, thành phần tham gia và thời gian, địa điểm xét xử.
Bước 3: Thư ký báo cáo tình hình có mặt, vắng mặt.
Chủ tọa kiểm tra lại từng người theo giấy triệu tập, yêu cầu xuất trình căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân để đối chiếu. Nếu phát hiện nhầm lẫn về tư cách hoặc thông tin cá nhân, chủ tọa làm rõ ngay.
Bước 4: Chủ tọa phổ biến quyền và nghĩa vụ của đương sự.
Đồng thời giới thiệu đầy đủ họ tên, chức vụ của thẩm phán, hội thẩm nhân dân, thư ký, kiểm sát viên (nếu có), người giám định, người phiên dịch.
Bước 5: Xử lý yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch.
Hội đồng xét xử nghe ý kiến của người bị yêu cầu thay đổi, thảo luận và quyết định tại chỗ hoặc vào phòng nghị án. Quyết định phải nêu rõ lý do chấp nhận hoặc không chấp nhận.
Bước 6: Xem xét việc hoãn phiên tòa nếu có người vắng mặt quan trọng
Nếu hoãn, Hội đồng xét xử ra quyết định hoãn và ấn định thời gian mở lại phiên tòa, thông báo ngay cho những người có mặt.
Bước 7: Hỏi đương sự về việc thay đổi, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu.
Nếu đương sự rút toàn bộ yêu cầu và được chấp nhận, Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án. Nếu chỉ thay đổi, bổ sung thì ghi nhận vào biên bản và tiếp tục xét xử theo yêu cầu mới (trong phạm vi cho phép).
2. Điều kiện để tiến hành thủ tục bắt đầu phiên tòa
Để thủ tục bắt đầu phiên tòa được tiến hành hợp lệ, cần đáp ứng các điều kiện nhất định theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Thứ nhất, vụ án dân sự phải được Tòa án có thẩm quyền thụ lý và đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử. Quyết định này phải được gửi cho đương sự, Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn luật định trước ngày mở phiên tòa.
Thứ hai, thành phần Hội đồng xét xử phải đúng quy định. Hội đồng xét xử sơ thẩm vụ án dân sự gồm một Thẩm phán và hai Hội thẩm nhân dân, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn thì do một Thẩm phán tiến hành. Việc bảo đảm đúng thành phần Hội đồng xét xử là điều kiện tiên quyết để phiên tòa có giá trị pháp lý.
Thứ ba, sự có mặt của những người tham gia phiên tòa theo quy định. Đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự phải có mặt theo giấy triệu tập. Trường hợp vắng mặt, Tòa án phải xem xét lý do và quyết định hoãn phiên tòa hoặc vẫn tiến hành xét xử tùy theo từng trường hợp cụ thể được quy định tại các điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Thứ tư, Kiểm sát viên phải tham gia phiên tòa đối với những vụ án mà Viện kiểm sát phải tham gia theo quy định. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt, Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa và thông báo cho Viện kiểm sát cùng cấp.
3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục bắt đầu phiên tòa
Đối với đương sự tham gia phiên tòa dân sự, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi. Các tài liệu cần chuẩn bị bao gồm:
- Giấy triệu tập hoặc giấy báo của Tòa án: Đây là căn cứ xác định tư cách tham gia phiên tòa của đương sự.
- Căn cước công dân hoặc hộ chiếu còn hiệu lực: Dùng để kiểm tra căn cước khi bắt đầu phiên tòa.
- Giấy ủy quyền (nếu có): Trường hợp đương sự ủy quyền cho người khác tham gia phiên tòa, cần có văn bản ủy quyền hợp lệ theo quy định.
- Tài liệu, chứng cứ liên quan đến vụ án: Đương sự cần chuẩn bị bản gốc và bản sao các tài liệu, chứng cứ để xuất trình khi Hội đồng xét xử yêu cầu.
- Bản tự khai, ý kiến trình bày: Chuẩn bị trước nội dung trình bày giúp đương sự chủ động và logic khi phát biểu tại phiên tòa.
Lưu ý thực tế: Đương sự nên sắp xếp tài liệu theo thứ tự logic, đánh dấu rõ ràng để thuận tiện khi xuất trình. Đối với tài liệu là bản sao, cần có bản gốc để đối chiếu khi được yêu cầu. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ giúp quá trình bắt đầu phiên tòa diễn ra thuận lợi, tránh kéo dài thời gian không cần thiết.
4. Chi phí thực hiện thủ tục bắt đầu phiên tòa
Chi phí liên quan đến thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự chủ yếu bao gồm án phí dân sự sơ thẩm và các chi phí tố tụng khác. Án phí dân sự sơ thẩm được xác định dựa trên giá trị tranh chấp và loại vụ án, theo quy định tại Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án. Đương sự phải nộp tiền tạm ứng án phí trước khi vụ án được đưa ra xét xử.
Ngoài án phí, đương sự có thể phát sinh các chi phí khác như: chi phí giám định, chi phí định giá tài sản, chi phí cho người làm chứng, chi phí ủy thác tư pháp. Các chi phí này do đương sự có yêu cầu chịu tạm ứng trước, sau đó được Tòa án quyết định nghĩa vụ chịu chi phí cuối cùng trong bản án, quyết định.
Trường hợp đương sự thuộc diện được miễn, giảm án phí theo quy định, cần chuẩn bị đơn đề nghị kèm theo tài liệu chứng minh để Tòa án xem xét. Việc nắm rõ các khoản chi phí giúp đương sự chủ động về tài chính và tránh bị động trong quá trình tố tụng.
5. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục bắt đầu phiên tòa tại Luật sư ACC
Khi tham gia tố tụng dân sự, đương sự thường gặp nhiều khó khăn trong việc nắm bắt quy định pháp luật và thực hiện các thủ tục cần thiết. Sử dụng dịch vụ pháp lý tại Luật sư ACC mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Tiết kiệm chi phí: Dịch vụ trọn gói giúp đương sự tối ưu hóa các khoản chi phí phát sinh, tránh lãng phí do thực hiện sai thủ tục phải làm lại.
- Đội ngũ chuyên gia: Đội ngũ chuyên viên pháp lý có kiến thức chuyên sâu về tố tụng dân sự, am hiểu thực tiễn xét xử tại Tòa án các cấp.
- Tư vấn chuyên sâu: Cung cấp giải pháp pháp lý phù hợp với từng vụ việc cụ thể, giúp đương sự hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
- Hỗ trợ toàn diện: Từ khâu chuẩn bị hồ sơ, soạn thảo văn bản tố tụng đến đại diện tham gia phiên tòa, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho khách hàng.
6. Câu hỏi thường gặp
Thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự kéo dài bao lâu?
Thời gian thực hiện thủ tục bắt đầu phiên tòa phụ thuộc vào tính chất vụ án và sự có mặt của những người tham gia tố tụng. Thông thường, giai đoạn này diễn ra trong khoảng 30 phút đến 1 giờ.
Nếu đương sự vắng mặt tại phiên tòa thì thủ tục bắt đầu phiên tòa có được tiến hành không?
Theo quy định tại Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu đương sự vắng mặt lần thứ nhất có lý do chính đáng, Tòa án hoãn phiên tòa. Nếu vắng mặt lần thứ hai không có lý do chính đáng, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt họ.
Người tham gia phiên tòa có quyền yêu cầu thay đổi Thẩm phán trong thủ tục bắt đầu phiên tòa không?
Có. Trong thủ tục bắt đầu phiên tòa, Chủ tọa phiên tòa phải giải thích cho đương sự và những người tham gia tố tụng khác về quyền yêu cầu thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký phiên tòa, Kiểm sát viên.
Thủ tục bắt đầu phiên tòa dân sự là giai đoạn nền tảng, bảo đảm tính hợp pháp và công bằng của toàn bộ quá trình xét xử. Việc tuân thủ đúng quy định pháp luật giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên đương sự. Nếu cần hỗ trợ chi tiết về trình tự, hồ sơ hoặc đại diện tham gia phiên tòa, hãy liên hệ Luật sư ACC để được tư vấn kịp thời và chuyên nghiệp.
