Trưng cầu giám định là thủ tục pháp lý quan trọng giúp làm rõ các vấn đề chuyên môn trong quá trình giải quyết vụ việc, đảm bảo tính chính xác và công bằng cho các quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng. Thủ tục này góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức khi có tranh chấp hoặc nghi ngờ về các yếu tố kỹ thuật, y khoa hay tài chính. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu chi tiết.
Nội dung bài viết
1. Trưng cầu giám định là gì? Tìm hiểu thêm
trưng cầu giám định là việc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu tổ chức giám định hoặc người giám định thực hiện việc giám định theo quy định của pháp luật nhằm làm rõ các tình tiết cần thiết cho việc giải quyết vụ án. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trưng cầu giám định được thực hiện khi có nghi ngờ về các vấn đề chuyên môn vượt quá khả năng của cơ quan tiến hành tố tụng.
Luật Giám định tư pháp 2025 quy định rõ về trình tự, thủ tục và điều kiện để thực hiện giám định. Thủ tục này thường xuất hiện trong các vụ án hình sự, dân sự hoặc hành chính khi cần xác định thương tích, chất lượng hàng hóa, chữ viết hoặc các yếu tố kỹ thuật khác. Việc thực hiện đúng quy định giúp kết luận giám định có giá trị pháp lý cao và được sử dụng làm chứng cứ trong quá trình xét xử.
2. Vai trò của trưng cầu giám định trong tố tụng
Trưng cầu giám định đóng vai trò then chốt trong việc thu thập chứng cứ khách quan, hỗ trợ cơ quan tố tụng đưa ra kết luận chính xác. Trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, kết luận giám định được coi là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng để chứng minh tội phạm hoặc xác định thiệt hại.
Theo Luật Giám định tư pháp 2025, kết luận giám định phải được thực hiện bởi người có đủ năng lực chuyên môn và tuân thủ quy trình khoa học. Vai trò này đặc biệt nổi bật trong các vụ việc liên quan đến thương tích, chất gây nghiện hoặc tài sản có giá trị lớn. Nhờ trưng cầu giám định, các bên tham gia tố tụng có cơ sở để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình một cách hiệu quả hơn.
3. Điều kiện và đối tượng thực hiện trưng cầu giám định
Trưng cầu giám định chỉ được thực hiện khi có đủ điều kiện theo quy định pháp luật, bao gồm việc có nghi ngờ về các vấn đề chuyên môn cần làm rõ. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án có quyền trưng cầu giám định khi xét thấy cần thiết. Luật Giám định tư pháp 2025 nêu rõ đối tượng giám định bao gồm cá nhân, tổ chức có đủ điều kiện về chuyên môn và cơ sở vật chất.
Các trường hợp thường gặp gồm xác định thương tích, đánh giá chất lượng hàng hóa hoặc phân tích chữ viết, chữ ký. Việc tuân thủ điều kiện này đảm bảo kết luận giám định có tính khoa học và pháp lý cao.
4. Câu hỏi thường gặp
Trưng cầu giám định có bắt buộc trong mọi vụ án không?
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trưng cầu giám định chỉ thực hiện khi có nghi ngờ về vấn đề chuyên môn cần làm rõ. Không phải mọi vụ án đều yêu cầu thủ tục này. Việc quyết định phụ thuộc vào đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.
Ai có quyền yêu cầu trưng cầu giám định?
Cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án là những chủ thể có thẩm quyền trưng cầu giám định theo Luật Giám định tư pháp 2025. Các bên tham gia tố tụng có thể đề nghị nhưng quyết định cuối cùng thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng.
Kết luận giám định có thể bị bác bỏ không?
Kết luận giám định có thể bị bác bỏ nếu có căn cứ cho thấy quy trình thực hiện không đúng quy định hoặc người giám định không đủ năng lực. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cho phép các bên đề nghị giám định lại khi có lý do chính đáng.
Trưng cầu giám định là thủ tục cần thiết giúp làm rõ các vấn đề chuyên môn trong tố tụng, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Để được hỗ trợ chi tiết và thực hiện đúng quy định pháp luật, hãy liên hệ Luật sư ACC ngay hôm nay để được tư vấn chuyên sâu.
