Truy nã là biện pháp tố tụng hình sự quan trọng giúp cơ quan tiến hành tố tụng kịp thời bắt giữ người phạm tội đang bỏ trốn, đảm bảo hiệu quả điều tra và xét xử. Việc hiểu rõ về truy nã giúp người dân nắm bắt quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý khi liên quan đến vụ việc hình sự. Nội dung dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết, chính xác dựa trên Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Cùng Luật sư ACC tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này.
Nội dung bài viết
1. Truy nã là gì?
Theo Điều 112 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, truy nã được áp dụng đối với bị can, bị cáo bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu nhằm phát hiện, bắt giữ và đưa người đó đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết theo quy định.
Việc truy nã không được thực hiện tùy ý mà phải có căn cứ và quyết định của người có thẩm quyền. Thông tin về người bị truy nã có thể được thông báo, công khai để phục vụ việc phát hiện, bắt giữ theo quy định.
Cần lưu ý, truy nã không phải là một hình phạt mà là biện pháp phục vụ hoạt động tố tụng. Việc một người bị truy nã cũng không đồng nghĩa với việc người đó đã bị kết án; trách nhiệm hình sự vẫn phải được xác định theo trình tự tố tụng.
2. Các trường hợp áp dụng truy nã theo quy định pháp luật
Theo Điều 112 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi bị can, bị cáo bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu thì cơ quan có thẩm quyền có thể ra quyết định truy nã để tổ chức phát hiện, bắt giữ.
Đối với bị can, việc truy nã thường được đặt ra khi đã có quyết định khởi tố bị can nhưng người này bỏ trốn. Cơ quan điều tra cần xác minh và xác định việc người đó bỏ trốn, không xác định được nơi ở để thực hiện các thủ tục truy nã theo luật định.
Đối với bị cáo, nếu người này bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu trong quá trình giải quyết vụ án thì cũng có thể bị truy nã nhằm bảo đảm sự có mặt khi vụ án được giải quyết.
Như vậy, không phải cứ vắng mặt tại nơi cư trú là bị truy nã. Cơ quan có thẩm quyền phải xác định đủ căn cứ theo quy định pháp luật trước khi ban hành quyết định.
3. Thủ tục ban hành quyết định truy nã
Việc ban hành quyết định truy nã được thực hiện theo trình tự pháp luật, trong đó cần xác định rõ người bị truy nã và căn cứ cho thấy người đó đã bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu.
Bước 1: Xác minh việc bỏ trốn
Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác minh nơi cư trú, nơi làm việc và các thông tin liên quan để xác định người cần truy nã đã bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu.
Bước 2: Ban hành quyết định truy nã
Khi có đủ căn cứ, người có thẩm quyền ra quyết định truy nã. Quyết định phải thể hiện các thông tin cần thiết về nhân thân, đặc điểm nhận dạng và hành vi phạm tội của người bị truy nã để phục vụ việc phát hiện, bắt giữ.
Bước 3: Tổ chức truy bắt
Sau khi quyết định được ban hành, cơ quan chức năng tổ chức truy tìm, đồng thời phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan để phát hiện và bắt giữ người bị truy nã theo quy định.
Bước 4: Xử lý khi bắt được người bị truy nã
Khi bắt được người bị truy nã, cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục tố tụng tiếp theo theo tình trạng và giai đoạn giải quyết vụ án. Người bị bắt vẫn được bảo đảm các quyền tố tụng theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
4. Hậu quả của việc bị truy nã và cách xử lý
Khi bị truy nã, người bị truy nã có thể bị phát hiện và bắt giữ để phục vụ quá trình giải quyết vụ án. Tuy nhiên, việc bị truy nã không đồng nghĩa với việc người đó đã bị kết tội hoặc phải chịu một mức hình phạt nhất định.
Nếu đang bị truy nã, người đó nên chủ động liên hệ với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông qua luật sư để được hướng dẫn việc ra đầu thú, đầu hàng và thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết. Việc chủ động trình diện, hợp tác và khai báo có thể được xem xét khi cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá tình tiết của vụ án theo quy định pháp luật.
Gia đình cũng có thể hỗ trợ người bị truy nã liên hệ với cơ quan chức năng và luật sư để lựa chọn phương án xử lý phù hợp, thay vì tiếp tục che giấu hoặc giúp người đó trốn tránh.
5. Câu hỏi thường gặp
Truy nã có thời hạn bao lâu theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015?
Pháp luật tố tụng hình sự không quy định một thời hạn truy nã cố định theo số ngày hoặc số tháng. Việc truy nã được thực hiện cho đến khi có căn cứ chấm dứt theo quy định, chẳng hạn người bị truy nã được bắt giữ hoặc vụ án, bị can được đình chỉ theo quy định pháp luật.
Người bị truy nã có được xin xóa thông tin truy nã không?
Người bị truy nã không thể tự mình yêu cầu xóa thông tin chỉ vì có đơn đề nghị. Khi có căn cứ chấm dứt truy nã, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện việc đình nã và cập nhật thông tin theo quy định.
Gia đình có thể hỗ trợ người bị truy nã ra đầu thú như thế nào?
Gia đình có thể liên hệ trực tiếp với cơ quan công an nơi ra quyết định truy nã để cung cấp thông tin và hỗ trợ người thân tự nguyện đầu thú, đồng thời nhờ luật sư tư vấn để giảm thiểu rủi ro pháp lý theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
Truy nã là công cụ pháp lý cần thiết để duy trì trật tự xã hội và đảm bảo công lý được thực thi đúng đắn. Nếu bạn đang gặp vấn đề liên quan đến truy nã hoặc cần tư vấn chi tiết, hãy liên hệ Luật sư ACC ngay hôm nay để được hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời.
