Bảo hiểm y tế toàn dân là gì?

Bảo hiểm y tế toàn dân là một chính sách xã hội quan trọng, nhằm đảm bảo mọi công dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế khi ốm đau, bệnh tật. Bảo hiểm này không chỉ giúp giảm gánh nặng kinh tế cho người bệnh mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng. Vậy bảo hiểm y tế toàn dân là gì?

1. Bảo hiểm y tế toàn dân là gì?

Bảo hiểm y tế toàn dân được giải thích tại khoản 2 Điều 2 Luật Bảo hiểm y tế 2008 như sau:

“Bảo hiểm y tế toàn dân là việc các đối tượng quy định trong Luật này đều tham gia bảo hiểm y tế.”

Như vậy, bảo hiểm y tế toàn dân là việc các đối tượng quy định trong Luật này đều tham gia bảo hiểm y tế.

2. Dựa trên bảo hiểm y tế toàn dân, Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ gì?

Dựa trên bảo hiểm y tế toàn dân, Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ được quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Bảo hiểm y tế 2008, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 3 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, điểm đ khoản 1 Điều 30 Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của 37 Luật có liên quan đến quy hoạch 2018 như sau:

“Trách nhiệm của Bộ Y tế về bảo hiểm y tế

Chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện nhiệm vụ sau đây:

1. Xây dựng chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế, tổ chức hệ thống y tế, tuyến chuyên môn kỹ thuật y tế, nguồn tài chính phục vụ công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân dựa trên bảo hiểm y tế toàn dân;

2. Xây dựng chiến lược, kế hoạch tổng thể phát triển bảo hiểm y tế;

3. Ban hành quy định chuyên môn kỹ thuật, quy trình khám bệnh, chữa bệnh và hướng dẫn điều trị; chuyển tuyến liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế;

4. Xây dựng và trình Chính phủ các giải pháp nhằm bảo đảm cân đối quỹ bảo hiểm y tế;

5. Tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế;

6. Chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức triển khai thực hiện chế độ bảo hiểm y tế;

7. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm y tế;

8. Theo dõi, đánh giá, tổng kết các hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm y tế;

9. Tổ chức nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế về bảo hiểm y tế;

10. Ban hành gói dịch vụ y tế cơ bản do quỹ bảo hiểm y tế chi trả.”

Theo quy định trên, Bộ Y tế có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện các nhiệm vụ cụ thể trên.

Trong đó, Bộ Y tế có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức có liên quan xây dựng chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế, tổ chức hệ thống y tế, tuyến chuyên môn kỹ thuật y tế, nguồn tài chính phục vụ công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân dựa trên bảo hiểm y tế toàn dân.

3. Lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân được quy định như thế nào?

Lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân được quy định tại khoản 2 Điều 51 Luật Bảo hiểm y tế 2008 như sau:

“Hiệu lực thi hành

1. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2009.

2. Lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân được quy định như sau:

a) Đối tượng quy định từ khoản 1 đến khoản 20 Điều 12 của Luật này thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành;

b) Đối tượng quy định tại khoản 21 Điều 12 của Luật này thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2010;

c) Đối tượng quy định tại khoản 22 Điều 12 của Luật này thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2012;

d) Đối tượng quy định tại khoản 23 và khoản 24 Điều 12 của Luật này thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2014;

đ) Đối tượng quy định tại khoản 25 Điều 12 của Luật này thực hiện bảo hiểm y tế theo quy định của Chính phủ chậm nhất là ngày 01 tháng 01 năm 2014.”

Tại Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008, được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014 như sau:

“Đối tượng tham gia bảo hiểm y tế

1. Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, bao gồm:

a) Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên; người lao động là người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương; cán bộ, công chức, viên chức (sau đây gọi chung là người lao động);

b) Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn theo quy định của pháp luật.

2. Nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, bao gồm:

a) Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng;

b) Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày; người từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng;

c) Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng;

d) Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.

3. Nhóm do ngân sách nhà nước đóng, bao gồm:

a) Sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sỹ quan, binh sỹ quân đội đang tại ngũ; sỹ quan, hạ sỹ quan nghiệp vụ và sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên môn, kỹ thuật đang công tác trong lực lượng công an nhân dân, học viên công an nhân dân, hạ sỹ quan, chiến sỹ phục vụ có thời hạn trong công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; học viên cơ yếu được hưởng chế độ, chính sách theo chế độ, chính sách đối với học viên ở các trường quân đội, công an;

b) Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước;

c) Người đã thôi hưởng trợ cấp mất sức lao động đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước;

d) Người có công với cách mạng, cựu chiến binh;

đ) Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đương nhiệm;

e) Trẻ em dưới 6 tuổi;

g) Người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng;

h) Người thuộc hộ gia đình nghèo; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn; người đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo;

i) Thân nhân của người có công với cách mạng là cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con của liệt sỹ; người có công nuôi dưỡng liệt sỹ;

k) Thân nhân của người có công với cách mạng, trừ các đối tượng quy định tại điểm i khoản này;

l) Thân nhân của các đối tượng quy định tại điểm a khoản 3 Điều này;

m) Người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật;

n) Người nước ngoài đang học tập tại Việt Nam được cấp học bổng từ ngân sách của Nhà nước Việt Nam.

4. Nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng, bao gồm:

a) Người thuộc hộ gia đình cận nghèo;

b) Học sinh, sinh viên.

5. Nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình gồm những người thuộc hộ gia đình, trừ đối tượng quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều này.

6. Chính phủ quy định các đối tượng khác ngoài các đối tượng quy định tại các khoản 3, 4 và 5 Điều này; quy định việc cấp thẻ bảo hiểm y tế đối với đối tượng do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý và đối tượng quy định tại điểm 1 khoản 3 Điều này; quy định lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế, phạm vi quyền lợi, mức hưởng bảo hiểm y tế, khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, quản lý, sử dụng phần kinh phí dành cho khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, giám định bảo hiểm y tế, thanh toán, quyết toán bảo hiểm y tế đối với các đối tượng quy định tại điểm a khoản 3 Điều này.”

Như vậy, lộ trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân được quy định như sau:

– Đối tượng quy định từ khoản 1 đến khoản 20 Điều 12 nêu trên thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày Luật Bảo hiểm y tế 2008 có hiệu lực thi hành là từ ngày 01 tháng 7 năm 2009;

– Đối tượng quy định tại khoản 21 Điều 12 nêu trên thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2010;

– Đối tượng quy định tại khoản 22 Điều 12 nêu trên thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2012;

– Đối tượng quy định tại khoản 23 và khoản 24 Điều 12 nêu trên thực hiện bảo hiểm y tế từ ngày 01 tháng 01 năm 2014;

– Đối tượng quy định tại khoản 25 Điều 12 nêu trên thực hiện bảo hiểm y tế theo quy định của Chính phủ chậm nhất là ngày 01 tháng 01 năm 2014.

4. Câu hỏi thường gặp

Ai có thể tham gia bảo hiểm y tế toàn dân?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hầu hết mọi công dân đều có thể tham gia bảo hiểm y tế toàn dân (BHYT). Đối tượng tham gia BHYT rất rộng, bao gồm:

Người lao động:

• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động.
• Cán bộ, công chức, viên chức.
• Người lao động tự do.

Hộ gia đình:

• Các thành viên trong hộ gia đình, bao gồm cả người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật.

Các đối tượng khác:

• Học sinh, sinh viên.
• Người có công với cách mạng.
• Người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Đặc biệt:

• Nhà nước hỗ trợ: Nhà nước có chính sách hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ phí tham gia BHYT cho các đối tượng chính sách như người nghèo, người có công, trẻ em dưới 6 tuổi…
• Tham gia tự nguyện: Ngoài những đối tượng bắt buộc tham gia, người dân có thể tự nguyện tham gia BHYT để hưởng các quyền lợi.

Những trường hợp nào bảo hiểm y tế không chi trả?

• Chi phí đã được ngân sách nhà nước chi trả: Các đối tượng được nhà nước hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh sẽ không được hưởng thêm từ quỹ BHYT.
• Điều dưỡng, an dưỡng: Chi phí điều dưỡng, an dưỡng tại các cơ sở điều dưỡng, an dưỡng không thuộc phạm vi bảo hiểm y tế.
• Khám sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe thông thường để đi làm, đi học… không được bảo hiểm chi trả.
• Xét nghiệm, chẩn đoán thai: Các xét nghiệm, chẩn đoán thai không phục vụ mục đích điều trị trực tiếp cũng không được bảo hiểm chi trả.

Ngoài ra còn có một số trường hợp khác.

Khi tham gia bảo hiểm y tế toàn dân, tôi được hưởng những quyền lợi gì?

• Khám chữa bệnh: Bạn được khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế công lập và một số cơ sở y tế tư nhân có ký hợp đồng với bảo hiểm y tế.
• Hỗ trợ chi phí: Nhà nước sẽ hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ chi phí khám chữa bệnh cho bạn, tùy thuộc vào từng loại dịch vụ và chính sách hiện hành.
• Thuốc chữa bệnh: Bạn được cấp phát thuốc chữa bệnh theo chỉ định của bác sĩ trong danh mục thuốc được bảo hiểm chi trả.
• Cận lâm sàng: Các dịch vụ cận lâm sàng như xét nghiệm, chụp X-quang, siêu âm… cũng được bảo hiểm chi trả.
• Vận chuyển bệnh nhân: Trong một số trường hợp, chi phí vận chuyển bệnh nhân đi cấp cứu hoặc chuyển viện cũng được hỗ trợ.
• Điều trị ngoại trú, nội trú: Bạn được điều trị ngoại trú và nội trú tại các cơ sở y tế theo chỉ định của bác sĩ.
• Răng hàm mặt: Một số dịch vụ răng hàm mặt cơ bản cũng được bảo hiểm chi trả.