Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đã trở thành một lựa chọn phổ biến cho các thương nhân trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, để giải quyết tranh chấp bằng phương thức trọng tài, cần phải đảm bảo hiệu lực thỏa thuận trọng tài, cũng như là hình thức thỏa thuận trọng tài. Luật sư ACC sẽ trình bày những điều quan trọng liên quan đến thỏa thuận trọng tài được lập bằng hình thức nào? Bao gồm căn cứ pháp lý, yêu cầu về hình thức, lưu ý cần lưu tâm khi lập thỏa thuận theo quy định tại Việt Nam.
Nội dung bài viết
1. Căn cứ phát sinh thỏa thuận trọng tài
Khoản 2 Điều 3 Luật trọng tài thương mại 2010 quy định: “Thỏa thuận trọng tài là thỏa thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng Trọng tài tranh chấp có thể phát sinh hoặc đã phát sinh”. Theo đó:
- Thỏa thuận trọng tài được hình thành dựa trên ý chí tự nguyện của các bên, sự thỏa thuận: “Tranh chấp được giải quyết bằng Trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài” (Khoản 1 Điều 5 Luật trọng tài thương mại 2010).
- Các bên có thể thỏa thuận lựa chọn hình thức trọng tài trước hoặc sau khi tranh chấp phát sinh. Thỏa thuận trọng tài có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp” (Khoản 1 Điều 5 Luật trọng tài thương mại 2010).
Theo quy định pháp luật, thỏa thuận trọng tài có thể được xác lập dưới hình thức điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc dưới hình thức thỏa thuận riêng (Điều 16 Luật trọng tài thương mại 2010). Cụ thể:
- Thỏa thuận trọng tài được quy định cụ thể là một điều khoản trong hợp đồng: quy định rõ việc giải quyết tranh chấp của Hợp đồng sẽ bằng trọng tài thương mại.
- Thỏa thuận riêng: Các bên kí kết hợp đồng ghi nhận thỏa thuận này trong một văn bản hoàn toàn tách biệt (có thể với tên gọi là thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại hợp đồng đã kí trước đó). Hợp đồng không ghi nhận việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại thành một điều khoản của hợp đồng.
2. Yêu cầu về hình thức thỏa thuận trọng tài
Căn cứ Điều 16 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định về hình thức thoả thuận trọng tài như sau:
– Thỏa thuận trọng tài có thể được xác lập dưới hình thức điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc dưới hình thức thỏa thuận riêng.
– Thoả thuận trọng tài phải được xác lập dưới dạng văn bản. Các hình thức thỏa thuận sau đây cũng được coi là xác lập dưới dạng văn bản:
+ Thoả thuận được xác lập qua trao đổi giữa các bên bằng telegram, fax, telex, thư điện tử và các hình thức khác theo quy định của pháp luật;
+ Thỏa thuận được xác lập thông qua trao đổi thông tin bằng văn bản giữa các bên;
+ Thỏa thuận được luật sư, công chứng viên hoặc tổ chức có thẩm quyền ghi chép lại bằng văn bản theo yêu cầu của các bên;
+ Trong giao dịch các bên có dẫn chiếu đến một văn bản có thể hiện thỏa thuận trọng tài như hợp đồng, chứng từ, điều lệ công ty và những tài liệu tương tự khác;
+ Qua trao đổi về đơn kiện và bản tự bảo vệ mà trong đó thể hiện sự tồn tại của thoả thuận do một bên đưa ra và bên kia không phủ nhận.
3. Những lưu ý về hình thức thỏa thuận trọng tài
Căn cứ theo Điều 7 Nghị quyết số 01/2014/NQ- HĐTP hướng dẫn Luật Trọng tài thương mại năm 2010:
- Trường hợp có nhiều thỏa thuận trọng tài được xác lập đối với cùng một nội dung tranh chấp thì thỏa thuận trọng tài được xác lập hợp pháp sau cùng theo thời gian có giá trị áp dụng.
- Trường hợp thỏa thuận trọng tài có nội dung không rõ ràng, có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự để giải thích.
- Khi có sự chuyển giao quyền, nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch, hợp đồng mà trong giao dịch, hợp đồng đó các bên có xác lập thỏa thuận trọng tài hợp pháp thì thỏa thuận trọng tài trong giao dịch, hợp đồng vẫn có hiệu lực đối với bên được chuyển giao và bên nhận chuyển giao, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
- Việc gộp nhiều quan hệ pháp luật tranh chấp để giải quyết trong cùng một vụ kiện được thực hiện khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
- Các bên thỏa thuận đồng ý gộp nhiều quan hệ pháp luật tranh chấp vào giải quyết trong cùng một vụ kiện;
- Quy tắc tố tụng trọng tài cho phép gộp nhiều quan hệ pháp luật tranh chấp vào giải quyết trong cùng một vụ kiện.
4. Câu hỏi thường gặp
Tại sao mọi người ưu tiên lựa chọn hình thức thỏa thuận trọng tài?
Thứ nhất, đây là cơ sở để tranh chấp được giải quyết bằng con đường trọng tài. Thỏa thuận giữa các bên là điều kiện tiên quyết để làm phát sinh thẩm quyền trọng tài.
Thứ hai, cho phép loại trừ thẩm quyền của Tòa án nếu tranh chấp không thuộc các trường hợp tại khoản 3 Điều 2, khoản 1, 2, 3 và 5 Điều 4 Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP. Pháp luật Việt Nam cũng như nhiều hệ thống pháp luật trên thế giới ghi nhận nguyên tắc, khi các bên có thỏa thuận trọng tài hợp pháp thì Tòa án không có thẩm quyền xét xử và thẩm quyền này thuộc trọng tài mà các bên đã lựa chọn.
Thứ ba, việc tự do thỏa thuận lựa chọn các yếu tố trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài hình thành những điều kiện tốt nhất để tiến hành hoạt động trọng tài và việc thi hành phán quyết trọng tài được thuận lợi.
Thứ tư, đây là điểm chốt trong việc xác định thẩm quyền của trọng tài bởi vì không có thỏa thuận trọng tài thì không thể có việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
Một thỏa thuận trọng tài có hiệu lực khi đáp ứng đủ các điều kiện gì?
Một thỏa thuận trọng tài có hiệu lực khi đáp ứng đủ các điều kiện: (1) Điều kiện về hình thức, (2) Điều kiện về nội dung và (3) Điều kiện về chủ thể.
Thỏa thuận trọng tài xác lập qua email có bị vô hiệu?
Căn cứ quy định tại Điều 16 Luật Trọng tài thương mại 2010, thỏa thuận trọng tài được xác lập qua email không bị coi là vô hiệu. Ngược lại, đây là một trong những hình thức được pháp luật công nhận là văn bản.
Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu lực pháp lý, thỏa thuận trọng tài qua email cần đáp ứng một số yêu cầu:
- Nội dung email phải thể hiện rõ ý chí của các bên về việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài
- Email phải được gửi từ địa chỉ chính thức của các bên hoặc người đại diện có thẩm quyền
- Nội dung thỏa thuận trong email không vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội
Hy vọng qua bài viết, Luật sư ACC đã giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về vấn đề Thỏa thuận trọng tài được lập bằng hình thức nào? Đừng ngần ngại hãy liên hệ với Luật sư ACC nếu quý khách hàng có bất kỳ thắc mắc gì cần tư vấn giải quyết.
